KOSZARY AUGUSTOWSKIE

Największy kompleks koszarowy w Suwałkach znajduje się na południowych obrzeżach miasta, przy obecnej ulicy Wojska Polskiego. Jego budowa rozpoczęła się 29 lipca 1887 roku za tzw. rogatką augustowską i miała na celu zapewnienie zakwaterowania rosyjskiej 5 Brygadzie Strzeleckiej. Realizacja projektu odbywała się etapami – w 1889 roku ukończono drewniane koszary dla 19 i 20 Pułku Strzeleckiego, które obejmowały osiem budynków mieszkalnych oraz zaplecze gospodarcze i magazynowe dla każdego pułku. W 1897 roku ruszyły prace nad murowanymi koszarami dla 17 i 18 Pułku Strzeleckiego, ukończonymi rok później. Kompleks obejmował budynki mieszkalne, obiekty dla oficerów, stajnie, garnizonową piekarnię, łaźnię oraz strzelnicę szkolną. Do 1906 roku powstały dodatkowe obiekty, w tym garnizonowy szpital oraz budynki mieszkalne dla oficerów, kasyno brygady i cerkiew św. Aleksandra Newskiego. Cały kompleks zajmował około 70 hektarów i rozciągał się na niemal dwa kilometry.

Podczas I wojny światowej koszary zostały zajęte przez Niemców. W 1918 roku w budynkach dawnego szpitala zorganizowano Oddział Samoobrony Ziemi Suwalskiej, który szkolił ochotników do 1 Suwalskiego Pułku Strzelców. Jednak w 1919 roku oddział został rozbrojony. Przy wycofywaniu się okupantów część drewnianych budynków została spalona.

Po odzyskaniu niepodległości kompleks przejęły polskie jednostki wojskowe, w tym 4 Dywizjon Artylerii Konnej, 1 Dywizjon 29 Pułku Artylerii Polowej, 41 Suwalski Pułk Piechoty oraz Garnizonowa Izba Chorych. Od lat 20. XX wieku koszary oficjalnie nosiły nazwę Koszary im. Tadeusza Kościuszki, choć potocznie zwano je augustowskimi. Cerkiew brygadową przekształcono w garnizonowy kościół, a na terenach po spalonych budynkach zbudowano Stadion Miejski. W latach 30. do koszar doprowadzono bocznicę kolejową i rampę, a w pobliżu odsłonięto pomnik artylerzysty – jego cokół ocalał i dziś służy jako Pomnik Pamięci Żołnierzy Września 1939.

Po II wojnie światowej koszary nadal były użytkowane przez Wojsko Polskie. W latach 90. w obiektach dawnej Garnizonowej Izby Chorych powstał Areszt Śledczy, a niektóre budynki przekazano władzom miejskim na cele mieszkaniowe. Znaczna część kompleksu wciąż pozostaje niedostępna z uwagi na stacjonujące tam jednostki wojskowe.

Przy ulicy Wojska Polskiego warto zwrócić uwagę na architekturę budynków koszarowych, z ich charakterystycznymi datami budowy i monogramami. Zauważalny jest jedyny zachowany drewniany budynek koszarowy (nr 21), w którym w okresie międzywojennym mieścił się 4 Dywizjon Artylerii Konnej. W budynku przy ul. Wojska Polskiego 27 prawdopodobnie urodził się reżyser Andrzej Wajda, o czym przypomina tablica pamiątkowa i instalacja artystyczna.

Warto również odwiedzić Klub Garnizonowy, mieszczący Muzeum Historii i Tradycji Żołnierzy Suwalszczyzny. W budynku dawnego kasyna oficerskiego znajduje się ekspozycja dotycząca garnizonu, sala tradycji 14 Suwalskiego Pułku Przeciwpancernego oraz wystawa sprzętu wojskowego i broni strzeleckiej. Na zewnątrz można zobaczyć plenerową ekspozycję pojazdów wojskowych i artylerii, która przybliża historię suwalskich żołnierzy.

Zadanie publiczne “Śladami Historii – odkryć i ocalić dziedzictwo historyczno-militarne Suwałk” jest współfinansowane ze środków otrzymanych od Ministerstwa Obrony Narodowej
Logo fundacji Fylion
Patronat medialny Radio5 i Bayer FM
Patronat muzeum i penetratora

Zadanie publiczne “Śladami Historii – odkryć i ocalić dziedzictwo historyczno-militarne Suwałk” jest współfinansowane ze środków otrzymanych od Ministerstwa Obrony Narodowej

Projekt został objęty patronatem medialnym Radio 5 i Radio Bayer FM.

Patronami projektu są: Muzeum Okręgowe i Muzeum Marii Konopnickiej w Suwałkach oraz Stowarzyszenie „Penetrator”